David Mastikosa, kompozitor i asistent na Akademiji umjetnosti u Banjaluci (AUBL), upravo se vratio sa usavršavanja iz Francuske sa prestižne “Académie musicale de Villecroze”, a njegova kompozicija koja je nastala tokom istog izvedena je u velelepnom zdanju iz 11. vijeka.

Kakve utiske nosi po povratku iz Francuske pričao je za “Nezavisne”.

“Kompoziciju ‘Mia’ za ansambl su u kapeli ‘Saint Victor’ sagrađenoj u 11. vijeku izveli najbolji studenti sa ‘Conservatoire national supérieur de musique et de danse de Paris’, predvođeni sjajnim kompozitorom Brunom Mantovanijem. To izvođenje je sigurno jedno od najboljih izvođenja moje muzike u posljednjih sedam godina“, kazao je Mastikosa, koji je uz utiske iz Francuske pričao i o perspektivi, dometima i statusu umjetničke muzike kod nas.

Umjetničku muziku Republike Srpske i Bosne i Hercegovine predstavljali ste u više evropskih zemalja sa znatno boljim standardom od našeg. Da li, poput standarda, te zemlje imaju i razvijeniju svijest o značaju muzike kojom se bavite?

MASTIKOSA: Svakako, još sam pod utiscima stepena razvoja kulture u Francuskoj. Svijest ljudi o značaju savremene muzike čak i u selu u blizini Nice je nevjerovatna. Oni njeguju dugu koncertnu tradiciju i pridaju joj posebnu pažnju. Trude se da razumiju savremenu muziku i dopuštaju da dopre do njih. Nasuprot tome, ovdje čak i intelektualni krugovi nisu otvorenog uma za savremenu umjetničku muziku. Primjer koji često navodim jeste to da je sedamdesetih godina predsjednik Francuske Žorž Pompidu, uz konsultacije sa čuvenim kompozitorom toga vremena Boulezom, formirao institut za proučavanje savremene muzike. To govori o tome kakvu je dugoročnu viziju imao Pompidu. Svi koji su bili u Parizu shvataju šta znači razvijena svijest o značaju savremene muzike.

Od čega, po Vama, uopšte zavisi razvijena svijest o kulturi?

MASTIKOSA: Isključivo od toga ko upravlja kulturnim životom u gradu i zemlji. Ukoliko je riječ o osobama kojima visoka kultura nije prioritet, onda imamo ozbiljan problem. Pop kultura se ne bi tako nazivala da ne postoji određen dio ljudi koji to poštuje, voli i prati, međutim kultura jedne zemlje ne bi trebalo da se (samo) na tome zasniva. U protivnom, dolazimo do toga da prilagođavamo svoje usluge želji potrošača, a time se devalvira svaka istinska umjetnička vrijednost.

Otprilike prije dvije godine potpisali ste ugovor za holandsku izdavačku kuću koja objavljuje klasičnu muziku. Koliko ste zadovoljni dosadašnjom saradnjom?

MASTIKOSA: Uz pomoć “Donemusa” se znatno povećala vidljivost mojih djela na međunarodnoj umjetničkoj sceni. Trenutno sam u pregovorima sa njima povodom saradnje sa simfonijskim orkestrima, te širenja mreže ljudi koji izvode moju muziku.

Muzika je univerzalni jezik svijeta. S tim u vezi čini mi se da mladi kompozitori iz naših krajeva imaju znatno veće tržište nego njihove kolege iz drugih umjetničkih branši. Koliko su toga svjesni studenti kojima predajete na Akademiji umjetnosti u Banjaluci i kakvu im Vi perspektivu predviđate?

MASTIKOSA: Ne bih se složio sa tim da mladi kompozitori iz naših krajeva imaju znatno veće tržište. Danas se mnogo ljudi naziva kompozitorima, a pritom ne shvataju kakvu to odgovornost nosi. Što se tiče tržišta, smatram da su tu likovne umjetnosti u prednosti, pogotovo u razvijenijim zemljama. U svakoj generaciji studenata se isprofiliše njih nekoliko, pred kojima je zaista blistava karijera, međutim okolina u kojoj bi trebalo da se dalje razvijaju počinje da ih guši. Kod nas do danas ne postoji državni fond koji bi poslao mladog pijanistu na takmičenje u Varšavu, Moskvu ili Teksas, a da ne pričam o usavršavanjima i slično. Tužno je što o tome odlučuju oni koji nisu proširili svoje horizonte i ne shvataju koliko znači upoznati drugu kulturu, nove ljude i učestvovati u razmjeni znanja.

Kada pričamo o kulturi u gradu Banjaluci uvijek je riječ o nedostatku novčanih sredstava, gdje se kulturni poslenici žale na slabo razumijevanje opštinskih i republičkih vlasti i gdje se često sve svodi na entuzijazam pojedinaca…

MASTIKOSA: Ne bih se složio s tim da u ovoj zemlji i gradu nedostaju novčana sredstva za kulturu. Smatram da je mnogo ozbiljniji problem to što ona nisu pametno raspoređena. Često se ona dodjeljuju na osnovu ličnih poznanstava i slično. Vodeći se tom logikom krenuli smo putem popularne kulture, a plašim se da će to rezultirati najnegativnijim aspektima kapitalizma, koji se vodi isključivo načelom masovne proizvodnje. Stoga treba biti oprezan i imati na umu da visoka kultura nije potrošna roba. Ne poričem da mnogo razvijenije zemlje imaju slične tendencije, kao ni to da u jednom trenutku muzika postaje biznis, međutim vrlo je važno zadržati i umjetničku muziku u kulturnoj ponudi.

Ta ponuda svakako je dostupna na “Danima Vlade S. Miloševića”, manifestaciji koja će sljedeće godine biti održana jubilarni 20. put…

MASTIKOSA: “Dani Vlade S. Miloševića” su trenutno jedini festival umjetničke muzike u Banjaluci, na koji dolaze renomirani umjetnici, a o kvalitetu koncerata brine Umjetnički odbor koji pažljivo bira program. Uvijek ističem da se moja muzika prvi put izvela upravo na DVM u okviru koncerta “Veče savremene muzike” 2012. godine, te ovaj festival ostaje izuzetno važan za razvoj moje karijere.

Izvor: Nezavisne novine