Genitalni herpes je polno prenosiva bolest koju izaziva virus herpes simpleks. Herpes simpleks je virus koji izaziva vaginalni herpes kod žena tako što prodire kroz mirkoskopske pukotine u mukoznim membranama i koži.

Postoje dva tipa HSV-a:

  • Herpes simpleks virus-1, koji izaziva groznicu na ustima.
  • Herpes simpleks virus-2 koji izaziva genitalni herpes.
  • Oba tipa virusa mogu izazvati genitalne bradavice.
  • Genitalni herpes se  prenosi svim vrstama seksualnog odnosa.

Kod prve infekcije genitalnim herpesom se mogu javiti sljedeći simptomi:

  • povišena temperatura
  • bol u cijelom tijelu
  • otečene limfne žlijezde

Kada se simptomi i znaci vaginalnog herpesa pojave, obično uključuju i bolne plikove i/ili čireve na genitalijama, svrab, peckanje i trnce na koži oko genitalija.

Simptomi genitalnog herpesa se mogu vraćati i nestajati zbog reaktivacije virusa.

Dijagnoza se obično postavlja na osnovu promjena na koži, ali se može uraditi i test kultura.

Nema lijeka za genitalni herpes, ali dosta lijekova može pomoći u kontrolisanju simptoma.

Antivirotici se koriste za ublažavanje simptoma i smanjivanje učestalosti pojave herpesa.

Simptomi genitalnog herpesa se obično javljaju u roku od četiri dana nakon izlaganja infekciji.

Neki prirodni načini liječenja mogu ublažiti simptome, ali ne liječe bolest.

Tokom trudnoće se mogu koristiti antivirotici za oralnu upotrebu. Pitajte svog akušera za preporuku oko lijekova.

Prognoza je obično dobra. Nema lijeka za genitalni herpes i on se uvijek može ponovo javiti, ali ova bolest nije smrtonosna.

Prevencija genitalnog herpesa je relativno teška. Kondomi mogu spriječiti prenos bolesti tokom odnosa, ali samo na dijelu kože koji je zaštićen kondomom.

Šta je genitalni herpes?

Genitalni herpes je polno prenosiva bolest koju izaziva virus herpes simpleks. Postoje dvije glavne vrste virusa herpes simpleks.

  • HSV-1 je tip virusa koji obično izaziva plikove i groznicu na usnama.
  • HSV-2 izaziva lezije na genitalijama i prenosi se polnim odnosom.

Međutim, obje vrste herpesa se mogu dobiti i preko usta i polnim odnosom, što znači da i oralni seks sa osobom koja ima herpes na usni može izazvati genitalni herpes. I ljubljenje sa osobom koja ima groznicu može dovesti do infekcije herpes simpleksom.

Kada herpes prvi put izazove simptome, virus putuje kroz nerve i ostaje u nervnom tkivu. Reaktivacija virusa i ponovna pojava simptoma se može desiti bilo kada. Procjenjuje se da jedna od šest osoba starih između 14 i 49 godina ima ovu infekciju.

Genitalni herpes nije isto što i genitalne bradavice. Genitalne bradavice su mesnate izrasline koje se javljaju na genitalijama zbog infekcije određenim tipovima humanog papiloma virusa (HPV).

Koliko je čest genitalni herpes?

  • Infekcija herpesom je veoma česta.
  • Procjenjuje se da infekciju HSV-2 ima jedan od šest ljudi starih između 14 i 49 godina (što je oko 15,5 posto populacije).
  • Infekcija genitalnim herpesom se češće javlja kod žena nego kod muškaraca.
  • Genitalni herpes se lakše prenosi sa muškarca na ženu nego obrnuto.
  • Prema procjenama Svjetske zdravstvene organizacije, čak dvije trećine (67 posto) ljudi mlađih od 50 godina ima infekciju virusom HSV-1. Mnogi inficirani ljudi nisu svjesni da imaju ovaj virus.

Koji su rani znaci i simptomi genitalnog herpesa?

Mnoge osobe koje su inficirane genitalnim herpesom imaju blage simptome ili ih smatraju simptomima neke druge bolesti. Često se dešava i da inficirana osoba nema nikakve simptome. Mnoge žene koje imaju ovu infekciju nisu ni svjesne toga.

Ako su znaci i simptomi vaginalnog herpesa prisutni, obično se svode na sljedeće:

  • bolne plikove, nalik na bubuljice, oko genitalija
  • plikovi oko anusa
  • formiranje čira kada plik pukne
  • obično je potrebno 2-4 nedjelje da se plikovi povuku

Kad se vaginalni herpes javi po prvi put, moguće je da će se javiti i simptomi slični simptomima gripa:

  • povišena temperatura
  • drhtavica
  • bolovi u cijelom tijelu
  • otečene limfne žlijezde

Prije pojave čira se mogu javiti svrab ili peckanje na koži na mjestu na kom će se kasnije pojaviti lezije.

Genitalni herpes kod žena obično izaziva pojavu plikova i lezija na vulvi i oko vagine, koji se kasnije pretvaraju u čireve. Infekcija koja se raširi i na grlić materice izaziva upalu grlića materice (cervicitis). Kod nekih žena je cervicitis jedini simptom infekcije genitalnim herpesom. Mogu se javiti i infekcija i upala uretre, što izaziva bol pri mokrenju.

Nakon prvobitne infekcije, herpes se može, ali i ne mora opet javiti.

Uzrok

Šta izaziva genitalni herpes? Kako se on širi?

Virus herpesa ulazi u kožu ili mukozne membrane kroz mikroskopske pukotine na tkivu kada one dođu u kontakt sa kožom inficirane osobe. Pošto se infekcija može prenijeti drugima čak i ako inficirana osoba nema nikakvih simptoma, izbjegavanje seksualnog odnosa sa osobom koja ima plikove nije garancija da se nikada nećete zaraziti herpesom. Infekcija se može širiti čak i ako nema nikakvih znakova i simptoma na koži. Genitalni herpes se može prenijeti i preko odjeće koju je nosila zaražena osoba.

Prosječan period inkubacije je oko četiri dana, ali se simptomi mogu javiti i za dva dana i nakon 12 dana.

Učestalost rekurencije herpesa i težina simptoma se razlikuju od osobe do osobe. Pojava herpesa ima dosta veze i sa imunim sistemom osobe, te se on obično javlja kada je imuni sistem oslabljen. Na primjer, kada je osoba pod jakim stresom, ako ima neko drugo oboljenje ili pije imunosupresante, veća je vjerovatnoća da će se herpes ponovo pojaviti.

Kako se dobija vaginalni herpes?

  • Infekcija herpesom se dobija direktnim kontaktom sa zaraženom osobom.
  • Genitalni herpes se obično dobija polnim odnosom sa zaraženom osobom.
  • Genitalni herpes se može prenijeti i oralnim seksom sa osobom koja ima groznicu ili herpes u ustima.
  • Herpes mnogo lakše prelazi sa muškarca na ženu nego obrnuto.

Da li postoji lijek za vaginalni herpes?

Nema lijeka za vaginalni herpes. Kada se osoba jednom zarazi, virus doživotno ostaje u organizmu i uvijek je prisutan rizik od ponovne manifestacije oboljenja. Međutim, postoje lijekovi koji mogu smanjiti učestalost pojave herpesa i ublažiti simptome.

Kako se postavlja dijagnoza za genitalni herpes?

Kada su prisutni teži simptomi i znaci, ljekar će bez problema postaviti dijagnozu genitalnog herpesa. Moguće je uraditi i laboratorijske testove kako bi se dijagnoza potvrdila.

Imunološki testovi identifikuju antitijela i preko njih se takođe može postaviti dijagnoza.

Vaginalni herpes – liječenje

Kojim lijekovima se liječi vaginalni herpes?

Antivirotici su lijekovi kojima se mogu ublažiti simptomi i skratiti trajanje herpesa, ali je jako važno da se sa terapijom počne prije pojave plikova (čim se primijeti peckanje ili drugi neobičan osjećaj na koži) ili u roku od 24 sata nakon pojave lezija. Lijekovi koji se najčešće koriste su:

  • aciklovir
  • famciklovir
  • valaciklovir

Ovi lijekovi se obično uzimaju oralno. U slučajevima težih infekcija, antivirotici se daju intravenski, ali ovo obično nije potrebno kod genitalnog herpesa. Topikalni lijekovi se primjenjuju direktno na plikove, ali su obično manje efikasni od lijekova za oralnu primjenu, te se gotovo i ne koriste.

Svi ovi lijekovi se mogu koristiti i svakodnevno kao supresivna terapija kako bi se smanjila učestalost simptoma kod osoba koje ih često dobijaju (više od šest puta godišnje).

Kako se genitalni herpes liječi tokom trudnoće?

Tokom trudnoće se mogu koristiti antivirotici za oralnu upotrebu. Najteža komplikacija koja se može desiti jeste prenos infekcije sa majke na bebu tokom porođaja. Genitalni herpes se može prenijeti i na bebu, što često ima ozbiljne posljedice. Ako su prisutni simptomi herpesa, obično se savjetuje carski rez kako bi se spriječilo da se i beba inficira tokom porođaja.

Trudnicama koje imaju rekuretni genitalni herpes se obično predlaže da piju antivirotike od 36. nedjelje trudnoće, pa sve do porođaja kako bi se smanjio rizik od komplikacija.

Postoje li neki prirodni načini liječenja genitalnog herpesa?

Ne postoje prirodni načini liječenja, jer, kao što je već rečeno, ova bolest se ne može izliječiti u potpunosti. Tople kupke, adekvatna higijena i nošenje udobnog i komotnog pamučnog veša mogu ublažiti simptome.

Koja je prognoza kod genitalnog herpesa?

Genitalni herpes je neizlječiv, odnosno infekcija doživotno ostaje u tijelu zaražene osobe. Učestalost pojave simptoma herpesa varira od osobe do osobe. Kod osoba koje često dobijaju simptome, moguće je spriječiti ovakve probleme upotrebom supresivnih antivirotika.

Koji ljekari liječe genitalni herpes?

Obratite se svom ljekaru opšte prakse ako imate genitalni herpes. Žene mogu otići i kod ginekologa. U određenim uslovima, u liječenje su uključeni i urolog i infektolog.

Postoji li veza između genitalnog herpesa i HIV-a?

Virus HIV-a nije isto što i virus koji izaziva genitalni herpes. Međutim, prisustvo lezija zbog genitalnog herpesa povećava vjerovatnoću od zaraze HIV-om ako je došlo do izlaganja tom virusu, ili od prenosa HIV-a drugoj osobi.

Može li se vaginalni herpes spriječiti?

  • Infekcija herpesom se može prenijeti dok su simptomi prisutni, ali i ako ih nema, tako da je prevencija gotovo nemoguća.
  • Mada kondomi mogu spriječiti širenje infekcije tokom seksualnog odnosa, infekcija se može prenijeti i preko onih dijelova kože koji nisu pokriveni kondomom ili tokom oralnog seksa.
  • Ako imate simptome herpesa, temeljno perite ruke i nikome nemojte pozajmljivati svoju odjeću, jer se vaginalni herpes i tako može prenijeti.