Kolposkopija je dijagnostički postupak u ginekologiji tokom kojeg se pomoću optičkog instrumenta – kolposkopa, pod različitim povećanjima i osvjetljenjima, pregledavaju stidnica, rodnica i vrat materice. Ova metoda je neobično važna jer se na taj način mogu naći mjesta na površini grlića sa kojih se biopsijom uzima materijal za patohistološku pretragu.
Metoda je jednostavna, bezbolna i neškodljiva, a tehnika samog pregleda traje 3-5 minuta.
Istorija kolposkopije
Pretragu je prvi put počeo koristiti njemački ljekar, Hans Hinselmann 1925. godine, koji je razvio navedenu tehniku tražeći efektivan alat u prepoznavanju karcinoma vrata materice, koji je predstavljao najraširenije maligno oboljenje toga doba. Navedena metoda se smatrala nepraktičnom, pa se traženje alternativnh postupaka za otkrivanje spomenutog zloćudnog tumora nastavilo.
Ranih 1940-ih godina George Papanicolaou je demonstrirao potencijalni citološki screening (Papa test) kao test za otkrivanje malignih stanja vrata materice. U to vrijeme Papa test gotovo potpuno potiskuje kolposkopiju zbog svoje praktičnosti i efikasnosti, sve do 1960-ih. Zatim je uslijedilo ponovno “otkrivanje” kolposkopije kao komplementarnog testa za žene sa abnormalnim citološkim nalazima.
Danas kolposkopija (grč. colpo – vagina, scope – gledati) uživa status gotovo univerzalno prihvaćene metode za najefektivniji naknadni test za žene za koje se sumnja da imaju lezije vrata materice sa malignim potencijalom.
Indikacije za kolposkopiju
Papa test (citološka metoda) i kolposkopija, kao komplementarne metode probira, imaju visoku dijagnostičku vrijednost u detekciji premalignih (CIN I, II, III) i malignih lezija vrata materice.
Kolposkopiju se može raditi tokom svakog ginekološkog pregleda, ili najčešće kada postoji indikacija za to:
- prisutne promjene na vratu materice – tzv. “ranice”
- krvarenje nakon polnog odnosa
- nalaz Papa testa koji zahtijeva daljnja ispitivanja –CIN II, III
Druge indikacije obuhvataju:
- kondilome na vanjskim genitalnim organima, vagini i vratu materice
- bijele promjene na vratu materice (leukoplakija)
- upalu vrata materice (cervicitis)
- polipe vrata materice
- neobjašnjiva vaginalna krvarenja
- praćenje učinka terapije
Tehnika izvođenja kolposkopije
Pacijenticama se prije kolposkopije savjetuje da od prethodnog dana:
- ne koriste vaginalete
- ne praktikuju polne odnose
- vaginu ne ispiru dezinfekcijskim sredstvima
- ne koriste tampone
Sama kolposkopija je potpuno bezbolna, traje najčešće od 3 do 5 minuta.
Započinje kao redovan ginekološki pregled navedenim redoslijedom:
- postavljanje spekuluma
- premazivanje vrata materice 3% -tnom sirćetnom kiselinom (30 sekundi) – pod povećanjem (3-40x) se posmatraju eventualne promjene
- Schillingov test – vrat materice se premazuje Lugolovom otopinom (jodna otopina), koja pomaže u vizualizaciji tkiva i izdvaja promjene koje zahtijevaju daljnja ispitivanja, što je izuzetno važno da bi se pravilno odredila odgovarajuća terapija
- ciljana biopsija – uzimanje uzorka tkiva sa sumnjivog mjesta koje smo prethodnim metodama vizualizovali. Postupak nije bolan. Patolog mikroskopski pregledava uzorak i daje konačnu dijagnozu promjene
Tokom premazivanja sirćetnom kiselinom i Lugolovom otopinom može se osjetiti blago peckanje, dok se nakon biopsije može javiti oskudno krvarenje i osjećaj nelagode u vagini.
Analiza kolposkopskog nalaza
Normalan kolposkopski nalaz čini normalan pločasti epitel, normalan cilindrični epitel i normalna zona transformacije.
Abnormalan kolposkopski nalaz čini više kolposkopskih slika:
- ravni acidobijeli epitel (nezreli metaplastični epitel se nakon premazivanja 3%-tnom sirćetnom kiselinom oboji u bijelo zbog velike gustoće jezgara)
- gusti acidobijeli epitel
- fini mozaik
- fine punktacije (crvene tačkice koje predstavljaju abnormalne, raširene, izvijugane kapilare)
- grube punktacije
- jod negativno polje (zdrav epitel se nakon premazivanja Lugolovom otopinom oboji u tamno, promjena koja je ostala svijetla/neobojena je sumnjiva i zahtijeva ciljanu biopsiju)
- atipične krvne arterije
Ginekolog analizira kolposkopski nalaz zajedno sa nalazom Papa testa i postupa prema stručnom algoritmu, koji će za određene slučajeve odrediti ili novu dijagnostičku mjeru ili neki terapijski postupak, odnosno ekspektativan stav (redovne kontrole).
